"ΠΙΣΤΕΥΕ ΚΑΙ ΜΗ ΕΡΕΥΝΑ". ΙΣΧΥΕΙ;

 

"ΠΙΣΤΕΥΕ ΚΑΙ ΜΗ ΕΡΕΥΝΑ" ΙΣΧΥΕΙ;

Όχι δεν το είπε ο Χριστός αυτό, ούτε κάποιος από τους Αποστόλους, ούτε κάποιος από τους πατέρες της εκκλησίας. Δεν υπάρχει στο σύμβολο της πίστεως, ούτε στην υμνολογία της Εκκλησίας, παρόλα αυτά είναι μια από τις βασικές προφάσεις που ένας νέος άνθρωπος αρνείται την Εκκλησία, αν όχι  και το Χριστό.

Η ρήση αυτή είναι το μότο, το σλόγκαν, το ρητό του Ιγνάτιου Λογιόλα και του περί αυτόν μοναστικού τάγματος των Ιησουιτών. Οι Ιησουίτες βασικοί φορείς της αντιμεταρρύθμισης ήταν μορφωμένοι μοναχοί  που προσπάθησαν να ανακόψουν την ορμή του αναδυόμενου προτεσταντισμού, ο οποίος παρακινούσε τα μέλη του σε έρευνα των Γραφών . Οι Ιησουίτες θέλησαν να κρατήσουν τη γνώση και την έρευνα για τον εαυτό τους, ώστε μέσω αυτής να ελέγχουν την κοινωνία. Από τους κύκλους των Ιησουιτών προέκυψαν πολλοί επιστήμονες  που παρά το ιδεολογικό τους στίγμα και τη γενική ζημιά που προξένησαν, βοήθησαν στην πρόοδο του ανθρώπινου πνεύματος.

Ο έλεγχος των ανθρώπων, η χειραγώγηση τους, η πνευματική τους υποταγή είναι ένας πολύ μεγάλος πειρασμός. Όλοι ζητάμε υποτακτικούς, πειθήνια όργανα έτοιμα να κάνουν τα πάντα για μας, να μας πιστεύουν, δηλαδή να μας εμπιστεύονται πλήρως δίχως να ερευνούν το ποιόν των έργων και των ιδεών μας. Συχνά αυτή η αμαρτία ανθεί στις οικογένειες, όπου οι γονείς συμπνίγουν από «αγάπη» και «ενδιαφέρον» τα παιδιά τους και τα κατευθύνουν πλήρως στις απόψεις περί θρησκείας, ζωής, αποφασίζουν τι δουλειά θα κάνει το παιδί, ποιον θα ερωτευτεί, με ποιον θα κάνει παρέα. Και το «παιδί» είναι πια σαράντα χρονών και εμμένει στο «πίστευε και μη ερεύνα» των γονέων του .

Η αμαρτία του «πίστευε και μη ερεύνα..» (γιατί περί αμαρτίας πρόκειται) σοβεί  και στους εκκλησιαστικούς κύκλους και μάλιστα στο ιερό μυστήριο της εξομολόγησης που αντί να είναι χώρος πνευματικής ελευθερίας από τα πάθη, αντί να είναι ιατρείο ψυχών και αφορμή συνάντησης του πάσχοντος ελεύθερου ανθρώπου με τον απαθή ελεύθερο θεό –η ελευθερία είναι ο τρόπος προσέγγισης- μεταλλάσσεται σε αφορμή πνευματικής χειραγώγησης. Αίφνης, ο πνευματικός τα ξέρει όλα! Πώς να επενδύσει ο εξομολογούμενος τα λεφτά του, τι κόμμα να ψηφίσει , τι σεξουαλική ζωή να έχει, που να ζήσει, τι δουλειά να κάνει. Άγαμοι κληρικοί συμβουλεύουν εκ του ασφαλούς για την οικογενειακή ζωή , χωρίς να έχουν την εμπειρία και έγγαμοι διδάσκουν για τη νοερά ευχή χωρίς να γνωρίζουν τίποτε από πνευματική ζωή. Και πίσω απ’ όλα «πίστευε και μη ερεύνα» . Υποταγή! Το είπε ο πνευματικός. Νόμος. Αν ο εξομολογούμενος είναι τυχερός κι έχει έναν διακριτικό και ενάρετο πνευματικό τότε πράγματι θα τον ωφελήσει η υπακοή. Αν όχι, δυστυχώς έρχεται μεγάλη δυστυχία, ο νους σύντομα θα επαναστατήσει διεκδικώντας τα δίκαια του και την ανεξαρτησία του.

Όση αμαρτία κρύβει το "πίστευε και μη ερεύνα"  ως μειωτικό της ανθρώπινης ελευθερίας, υπέρ ης Χριστός απέθανε, άλλη τόση είναι και το «ερεύνα και μη πίστευε», επειδή ισοπεδώνει τον άνθρωπο, τον τυποποιεί , τον κάνει συγκεκριμένο. Δεν είναι η αμφιβολία για όλους, ούτε είναι και υποχρεωτική. Από τους μαθητές του Χριστού όλοι απίστησαν στην Ανάσταση, αλλά μόνο ο Θωμάς είχε την ερευνητική ανάγκη να ψηλαφήσει τη πλευρά. Η απολυτοποίηση της έρευνας είναι ένα «πίστευε και μη ερεύνα..» άλλης μορφής. Πίστευε στην έρευνα δηλαδή στα δεδομένα του νου σου και των αισθήσεων σου και μη ερεύνα όσα οι άνθρωποι πιστεύουν, άνθρωποι καθ΄όλα αξιόλογοι, ενάρετοι, μορφωμένοι που στο διάβα της ιστορίας συνάντησαν το Θεό και έγραψαν τη μαρτυρία τους ή για τη πίστη τους αποκεφαλίστηκαν από φιλέρευνα γιαταγάνια. Και τα δυο μέσω αγαθών λέξεων όπως η πίστις και η έρευνα, κατεργάζονται τη βαθιά δουλεία της ανθρωπότητας στη θρησκοληψία ή στην άκριτη αμφιβολία.

Όμως ο κάθε άνθρωπος είναι διαφορετικός. Άλλος έχει ανάγκη την πίστη, άλλος την αμφιβολία, άλλος λαχταρά την έρευνα, άλλος χαίρεται την εμπιστοσύνη. Δεν τυποποιούνται οι άνθρωποι, δεν μπορεί όλοι να είναι το ίδιο. Άλλος έχει το πίστευε, άλλος  το ερεύνα, άλλος και τα δύο, οι περισσότεροι σήμερα τίποτε από τα δύο. Αλλ’ ο Κύριος χαίρει πιστευόμενος και χαίρει ερευνώμενος και πλησιάζει τον άνθρωπο εν ελευθερία πίστεως και ερεύνης εκτός αν ο άνθρωπος για λόγους προσωπικής βλακείας εκπέσει στην άκριτη θρησκόληψία ή στην αδιάκριτη αμφιβολία.